Muzeum Ziemi Mińskiej

Logo

Aktualności

Muzeum Ziemi Mińskiej

Muzeum powstało w 2005 r., zlokalizowane w budynku hrabiny Łubieńskiej. Założone na podstawie uchwały Rady Miasta, korzysta z kilku pomieszczeń rezydencji.

W zbiorach kolekcje poświęcone historii miasta i rejonu, pamiątki fotograficzne, dokumenty, kolekcja ikonograficzna, mapy.

Ekspozycje stałe prezentują: dzieje miasta w malarstwie i grafice artystów mińskich oraz dzieje Ochotniczej Straży Pożarnej w Mińsku Mazowieckim.

Muzeum organizuje wystawy czasowe, wydaje publikacje, prowadzi działalność edukacyjną, lekcje muzealne i spotkania poświęcone historii, koncerty, współpracuje z Towarzystwem Przyjaciół Mińska Mazowieckiego, Towarzystwem Pamięci 7 Pułku Ułanów Lubelskich, Bractwem Rycerskim Ziemi Mińskiej, Stowarzyszeniem Miłośników Sztuki w Mińsku Mazowieckim.

 

PAŁAC ŁUBIEŃSKIEJ

W MIŃSKU MAZOWIECKIM PRZY ULICY OKRZEI 16

 

Dom przy ul. Okrzei 16 (dawniej też jako ul. Długa) zwany willą lub pałacykiem, w końcu też pałacem Łubieńskiej, jest obecnie siedzibą Muzeum Ziemi Mińskiej. Budynek ten stanowi jeden z piękniejszych obiektów architektonicznych w naszym mieście. Został wzniesiony w końcu lat 30 XX w, wg projektu arch. Michała Sławińskiego (1883-1940, zamordowany w Katyniu), a w drugiej połowie lat. 40. został przebudowany po zniszczeniach w lipcu 1944 r. i wtedy dopiero otrzymał obecną bryłę

Posesja na której zlokalizowano obiekt należała do Pelagii Józefy, Gabrieli, Marii z Dernałowiczów Łubieńskiej (1869-1938), która była właścicielką tej części miasta, określanej jako nieruchomość hipoteczna „Mińsk A”. 17 kwietnia 1929 r.  na mocy decyzji Wydziału Hipotecznego w Warszawie został z niej wydzielony plac o powierzchni 8264 m². W 1936 r. inż. Lucjan Piekałkiewicz - mierniczy przysięgły, wykonał plan posesji i jej pomiar.

Pierwotnie posesja była znacznie większa od obecnej (okrojono ją dopiero w okresie PRL, w związku z budową bloków mieszkalnych). Od strony południowej graniczyła z ulicą Okrzei (Długą), a od strony zachodniej z ulicą Stanisławowską (nazwę tej ulicy - nie należy mylić z dzisiejszą Stanisławowską - kilkakrotnie zmieniano, od 1937 r. nosiła imię gen. Orlicz-Dreszera, w czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu nazywała się Kwiatową,  a obecnie M. Kopernika, od patrona Szkoły Podstawowej nr 1). Od północy natomiast z innymi gruntami Łubieńskiej i nieruchomością Jadwigi Budkowskiej (Butkowskiej), a od wschodu przylegała do placu pocerkiewnego, na którym w latach  1903-1936 stała murowana cerkiew, wybudowana przez władzę zaborczą dla rosyjskiego wojska i urzędników oraz mieszkańców wyznania prawosławnego. W okresie międzywojennym obiekt, jako zbędny dla tego kultu, został ostatecznie rozebrany. Cześć materiałów wykorzystano do budowy willi.

W 1937 r. właścicielem posesji została córka Pelagii hr. Łubieńskiej – Maria Magdalena (1901-1980) - akt darowizny spisano w kancelarii notarialnej Aleksandra Wierzbowskiego w Warszawie w dniu 11 sierpnia 1937 r. Nowa właścicielka przystąpiła do wzniesienia tutaj swojej skromnej mińskiej rezydencji.

Pierwotny obiekt przypominał raczej willę. Tylko cześć środkowa z kolumnadą była piętrowa (na pierwszym piętrze znajdowały się dwa pokoje) natomiast skrzydła boczne były parterowe. Na parterze znajdował się hol, pięć pokoi, łazienka i kuchnia.  Pomieszczenia były ogrzewanie za pomocą pieców kaflowych (centralne ogrzewanie wprowadzono po II wojnie światowej). Największe i reprezentacyjne pomieszczenie znajdowało się od strony północno-zachodniej – obecnie sala wystawowa. Z pokoju tego (tak jak i obecnie) znajdowało się wyjście na taras i ogród. W piwnicach znajdowały się pomieszczenia magazynowe i pralnia.

Łubieńska w willi na stałe nie zamieszkała, a w okresie II wojny obiekt został zajęty na potrzeby niemieckiego okupanta. W lipcu 1944 r. został przez Niemców podpalony. Jego odbudową zajęła się Łubieńska dopiero w 1947 r., sama zamieszkała w pomieszczeniach gospodarczych (oficynie, obiekt zachował się do dziś i sąsiaduje z garażami).

Dnia 21 listopada 1947 r. Zarząd Miejski wydał pozwolenie na dobudowanie piętra (ówczesny adres ul. Okrzei 38, obecnie nr 16). Na piętrze obok istniejących już dwóch pokoi zaprojektowano jeszcze 7 pomieszczeń i łazienkę. Obiekt zyskał olbrzymi strych na całej jego powierzchni. Inwestycję zakończono dopiero na przełomie lat 40 i 50. Dnia 30 kwietnia 1950 r. M.M. Łubieńska wystąpiła do referatu Budowlanego Zarządu Miejskiego o wydanie zezwolenia na użytkowanie budynku. Niestety los i tym razem nie był łaskawy, bowiem władze przeznaczyły go na mieszkanie kwaterunkowe. Właścicielka willi musiała pozostać w pomieszczeniach gospodarczych, a ostatnie dni swojego życia spędziła w Warszawie, gdzie zmarła 19 września 1980 r. Pierwotny kształt architektoniczny budynku uległ zmianie. Nadbudowano piętro, od strony wschodniej i zachodniej i w ten sposób wyrównano cały dach, z dotychczasową jego częścią środkową. Dopiero ta inwestycja nadała budynkowi charakter pałacu, niejako mińskiego „Belwederu”.

Obiekt przeszedł na własność skarbu państwa, by w okresie transformacji ustrojowej na przełomie lat 80 i 90. XX w. stać się własnością komunalną. Od 2000 r. do zwolnionych przez lokatorów pomieszczeń wprowadziło się Towarzystwo Przyjaciół Mińska Mazowieckiego, a od 2005 r. obiekt stał się główną siedzibą nowo powołanego przez Radę Miasta Muzeum Ziemi Mińskiej.

Warto podkreślić, iż w latach 1938-1940 w budynku mieszkała malarka Halina Cieślińska-Brzeska (1923-2004), a w okresie PRL Bogusław Tauzowski (1905-1987) wieloletni kierownik i dyrektor Szkoły Podstawowej nr 1 w Mińsku Mazowieckim.

Pałac Łubieńskiej stał się też głównym miejscem akcji powieści „Niebieskie nitki” (wyd. 2005, 2011), której autorką jest urodzona w Mińsku Małgorzata Gutowska-Adamczyk, pisarka, scenarzystka i historyk teatru. Tym samy obiekt został uwieczniony nie tylko w przewodnikach i informatorach turystycznych, ale i w najnowszej literaturze.

                                                                                              Janusz Kuligowski (2013)